Đừng để ốm đau bệnh tật mới nghĩ đến bảo hiểm y tế

Có những điều nhỏ bé đến mức ta lãng quên, nhưng chỉ trong khoảnh khắc nó lại trở thành cả bầu trời hy vọng"- tấm thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) tưởng chừng nhỏ bé, nhưng với nhiều người, nó là tấm lá chắn cuối cùng giữa sinh và tử.

"Tấm thẻ BHYT này nhỏ thôi, nhưng là hy vọng của mẹ, là sự bảo vệ cuối cùng cho các con", chị Lan, xã Long Điền, tỉnh Cà Mau xúc động chia sẻ

Chúng tôi vẫn nhớ như in câu chuyện về tấm thẻ BHYT tại một công trường xây dựng thuộc phường Giá Rai, tỉnh Cà Mau. Anh Nguyễn Văn Minh, một người thợ xây nhập cư luôn cho rằng "thẻ BHYT là khoản chi chưa cần thiết". Những lần nghe nhân viên tổ chức dịch vụ thu tư vấn mua BHYT, anh vẫn nói: "Tiền đâu mà đóng BHYT, tôi thấy chưa cần thiết!...".

May thay, linh cảm vào điều chẳng lành sắp đến, khi anh thấy đồng nghiệp xung quanh mình có thẻ BHYT, mỗi lần đi khám chữa bệnh họ không tốn chi phí, trong khi anh vẫn cứ phải chi trả hàng trăm, thậm chí hàng triệu đồng cho mỗi lần khám chữa bệnh. Vì vậy anh quyết định thay đổi quan điểm và mua thẻ BHYT.

Thế rồi, điều anh lo sợ nhất đã đến, một cú ngã bất ngờ trong lúc làm việc tại một công trường xây dựng đã khiến anh đối mặt với chi phí điều trị lên đến trên 50 triệu đồng, một con số vượt quá khả năng của anh.

"Tôi đã từng nghĩ BHYT không cần thiết khi còn trẻ, khỏe, nhưng giờ tôi mới thấy mình sai. BHYT chính là tấm lá chắn mà ai cũng phải cần đến. Tham gia là để phòng rủi ro khi ốm đau, bệnh tật. Nếu mình không dùng đến là điều may mắn, số tiền đó mình sẽ đóng góp vào quỹ BHYT nhằm sẻ chia cho những người không may ốm đau, bệnh tật. Tôi thấy rất ý nghĩa", anh Minh chia sẻ.

Tương tự, chị Lê Thị Lan, một người dân ở tỉnh Cà Mau đã gắn bó với chợ "nghèo" ở xã Long Điền từ nhiều năm nay, nơi đã giúp chị có được những bữa cơm đạm bạc, có tiền lo cho các con ăn học. Những món hàng chị bán chỉ là những mớ rau, củ quả tự trồng. Cuộc sống tần tảo là thế, nhưng nhiều lúc "ông trời" cũng không chiều lòng người, căn bệnh hiểm nghèo đã cướp đi người chồng của chị, cũng chỉ vì lúc đó chị không có tiền chữa bệnh cho chồng. "Giá lúc đó tui mua được BHYT cho gia đình thì mọi chuyện đã khác", chị Lan nói trong nước mắt.

Thấm thía nỗi đau này, nên từ đó, dù vất vả đến đâu, chị Lan vẫn ấp ủ trong lòng ý định sẽ mua bằng được BHYT cho hai con. "Tấm thẻ này nhỏ thôi, nhưng là hy vọng của mẹ, là sự bảo vệ cuối cùng cho các con", chị Lan chia sẻ với các con khi cầm tấm thẻ BHYT trên tay.

Chỉ vài năm sau, điều chị không mong muốn ập đến, khi cậu con trai bị gãy tay. May mắn thay, tấm thẻ BHYT đã trở thành tấm "bùa hộ mệnh", giúp chị vượt qua nỗi lo viện phí. "Lần đầu tiên tôi cảm thấy được an tâm giữa lúc hoạn nạn, như có người trợ giúp mình", chị Lan xúc động nói.

Tại Bệnh viện Đà Nẵng, năm 2025 chị Lâm Thị Na, người phụ nữ nhỏ bé đã từng phải hàng ngày chống chọi với căn bệnh hiểm nghèo. Tổng chi phí điều trị của chị vượt hơn 300 triệu đồng, một con số không hề nhỏ. Thế nhưng, khi biết có tấm thẻ BHYT đồng hành, chị và gia đình đã không phải đơn độc gánh chịu khoản viện phí khổng lồ ấy. Chị đã cười trong nước mắt vì hạnh phúc

"Thiệt tình lúc bác sĩ nói tôi bị bệnh ung thư, tui hoang mang lắm, chỉ sợ tiền đâu mà chữa. Nghe nói tiền thuốc men, nằm viện có khi tốn cả mấy trăm triệu, tui rụng rời tay chân. Nhưng may quá, trước đó con tôi có mua cho tui cái thẻ BHYT. Vô viện, bác sĩ nói phần lớn tiền điều trị có quỹ BHYT lo hết, tui chỉ phải đóng chút ít thôi. Vậy là đỡ cho gia đình tôi một gánh nặng lớn, không phải vay mượn ai hết.

Chị Lâm Thị Na, TP. Đà Nẵng được quỹ BHYT chi trả phần lớn trong số 300 triệu đồng tiền viện phí của chị. Ảnh BHXH TP. Đà Nẵng

Từ việc không phải lo về tài chính, nên tinh thần của tôi và gia đình cũng tự tin, phấn chấn, lạc quan hơn hẳn để yên điều trị bệnh. Nhận thấy giá trị của tấm thẻ BHYT, nên gia đình tôi ai cũng đã được trang bị đầy đủ", chị Na hạnh phúc cho biết.

Đặc biệt, tại tỉnh Cà Mau, năm 2025 ghi nhận một trường hợp người bệnh ở xã Châu Thới, tỉnh Cà Mau được quỹ BHYT chi trả gần 6,7 tỉ đồng cho bệnh thiếu yếu tố VIII di truyền. Đây là mức chi trả cao nhất cả nước trong năm 2025.

Và "kỷ lục" về quỹ BHYT chi trả cho người bệnh là bệnh nhân P.H.N (37 tuổi, ngụ Vĩnh Long) cách nay 5 năm được Bệnh viện Chợ Rẫy (TP. Hồ Chí Minh) làm thủ tục xuất viện sau 11 năm ròng rã chữa bệnh rối loạn đông máu (Hemophilia).

Bệnh nhân P.H.N đã trải qua 26 lần phẫu thuật với tổng chi phí 40,8 tỉ đồng. Trong đó, BHYT chi trả 38,3 tỉ đồng. Đây cũng là ca bệnh được quỹ BHYT chi trả số tiền lớn nhất từ trước đến nay.

Mỗi năm có hàng trăm triệu lượt người bệnh được quỹ BHYT chi trả

Theo BHXH Việt Nam, năm 2025, toàn quốc có 95,16% dân số tham gia BHYT. Con số này vượt 0,16% so với chỉ tiêu được giao. Năm 2025 ghi nhận số lượt khám chữa bệnh BHYT trên toàn quốc đạt 195,5 triệu lượt. Tăng 11,9 triệu lượt, tương đương 6,5% so với năm 2024. Cùng với đó, tổng số chi khám chữa bệnh BHYT đề nghị thanh toán khoảng 161.628 tỉ đồng. Mức chi này tăng 20.188 tỉ đồng, tương đương 14,3% so với năm 2024.

Phạm vi chi trả của quỹ BHYT ngày càng mở rộng, nhiều kỹ thuật cao và thuốc điều trị mới đã được đưa vào danh mục

Quỹ BHYT đã chi trả cho nhiều ca bệnh có chi phí rất lớn, từ hàng trăm triệu đến hàng tỉ đồng, với các kỹ thuật cao như phẫu thuật tim mạch, ghép tạng, điều trị ung thư, chạy thận nhân tạo.

Qua đó, người bệnh giảm đáng kể gánh nặng tài chính, hạn chế nguy cơ tái nghèo; nhiều trường hợp, trong đó có trẻ em mắc bệnh phức tạp, được bảo đảm chi trả chi phí điều trị lớn.

Tại TP. Hồ Chí Minh, chi phí khám chữa bệnh từ quỹ BHYT cũng tăng mạnh. Ông Lò Quân Hiệp, giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh cho biết, trong năm 2025, tổng chi là 32.326 tỉ đồng, tăng 12% so với năm 2025, với nhiều ca điều trị có mức thanh toán rất lớn, cá biệt có ca trên 3,5 tỉ đồng.

Cụ thể, một bệnh nhân 25 tuổi điều trị bệnh máu khó đông tại Bệnh viện Chợ Rẫy được chi trả 3,57 tỉ đồng; một ca nhiễm trùng huyết tại Bệnh viện Quân y 175 là 2,11 tỉ đồng; một bệnh nhi ghép gan được thanh toán 1,75 tỉ đồng.

Năm 2025, TP. Hồ Chí Minh có hơn 12,8 triệu người tham gia BHYT. BHXH TP. Hồ Chí Minh dự báo trong năm 2026, số lượt khám chữa bệnh tiếp tục gia tăng, kéo theo chi phí quỹ BHYT có thể tăng thêm 15-18%.

Tại TP. Đà Nẵng, ông Phạm Quốc Khánh, Phó giám đốc BHXH TP. Đà Nẵng cho biết, quỹ BHYT thanh toán chi phí cao nhất cho 3 nhóm bệnh đó là: Bệnh lý tăng huyết áp, bệnh suy thận mạn giai đoạn 5 và bệnh đái tháo đường không phụ thuộc insulin với tổng số thanh toán lên đến hàng trăm tỷ đồng.

Nhiều trường hợp được chi trả từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng cho các ca điều trị dài ngày, kỹ thuật cao, giúp họ vượt qua giai đoạn vô cùng khó khăn. Có bệnh nhân chỉ đóng vài trăm nghìn mỗi năm nhưng khi ốm đau lại được quỹ BHYT hỗ trợ lên tới tiền tỷ. Điều này đã nói lên sự sẻ chia rất rõ ràng của cộng đồng với các cá nhân yếu thế.

Tuy nhiên, hiện vẫn còn khoảng trên 6% dân số ở TP. Đà Nẵng chưa tham gia BHYT, đặc biệt là người lao động tự do, người sống ở vùng nông thôn, họ còn tâm lý chủ quan, chưa thấy hết vai trò và giá trị của BHYT.

"Tham gia BHYT không chỉ là trách nhiệm mà còn là quyền lợi thiết thực của mỗi người dân. Chúng tôi mong muốn thông qua những câu chuyện thực tế như trong bài viết này sẽ giúp người dân nhận thức rõ hơn và chủ động tham gia BHYT ngay từ lúc đang còn khỏe mạnh, để mỗi gia đình đều có một điểm tựa vững vàng khi không may gặp vấn đề về sức khỏe.", ông Khánh trải lòng.

Theo BHXH Việt Nam, chính sách BHYT thời gian qua tiếp tục được hoàn thiện theo hướng mở rộng quyền lợi, tăng độ bao phủ và nâng cao chất lượng dịch vụ

Cùng với đó, phạm vi chi trả ngày càng mở rộng, nhiều kỹ thuật cao và thuốc điều trị mới đã được đưa vào danh mục. Từ đầu năm 2025, người mắc 62 bệnh hiếm, bệnh hiểm nghèo hoặc cần can thiệp kỹ thuật cao có thể khám chữa bệnh tại cơ sở chuyên sâu mà không cần giấy chuyển tuyến, vẫn được thanh toán theo quy định.

BHXH Việt Nam cũng cho biết đang tiếp tục nghiên cứu bổ sung danh mục thuốc, dịch vụ kỹ thuật, song nhấn mạnh việc mở rộng cần đặt trong tổng thể nguồn lực để bảo đảm chi trả ổn định, lâu dài.

Đặc biệt, thời gian qua, Nghị quyết số 72-NQ-TW của Bộ Chính trị ngày 9/9/2025 và Chỉ thị số 52-CT/TW ngày 3/10/2025 của Ban Bí thư cũng đã xác định nhiệm vụ thí điểm, đa dạng hóa các gói BHYT, thực hiện BHYT bổ sung theo nhu cầu của người dân là một trong các nhiệm vụ chủ yếu để người dân có đầy đủ các cơ chế bảo vệ tài chính cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Hiện tại, Bộ Y tế đang xây dựng BHYT bổ sung. Theo đó, BHYT toàn dân vẫn là nền tảng, còn BHYT bổ sung được thiết kế để hỗ trợ, mở rộng quyền lợi, không thay thế và không làm suy yếu nguyên tắc bao phủ toàn dân.

Theo định hướng xây dựng BHYT bổ sung do Bộ Y tế đang thực hiện, BHYT bổ sung thực hiện trên cơ sở người đã tham gia BHYT bắt buộc và tự nguyện tham gia BHYT bổ sung do các công ty, doanh nghiệp kinh doanh BHYT cung cấp. Phạm vi được hưởng của người tham gia BHYT bổ sung bảo đảm không trùng lặp với phạm vi được hưởng và mức hưởng của BHYT bắt buộc.

Theo đề xuất của Bộ Y tế, các gói BHYT bổ sung gồm: Gói BHYT bổ sung chi trả cho phần cùng chi trả chi phí khám bệnh, chữa bệnh BHYT của người tham gia BHYT; gói chi trả cho chi phí các dịch vụ y tế, dịch vụ y tế tự chọn ngoài phạm vi chi trả của quỹ BHYT xã hội.

Gói BHYT đối với một số trường hợp bệnh hiểm nghèo, bệnh có chi phí điều trị lớn và các gói BHYT bổ sung khác do thỏa thuận giữa người tham gia và tổ chức thực hiện BHYT bổ sung tuân thủ theo nguyên tắc đóng - hưởng.